Een nieuw begin

Een van de fijnste dingen aan voor de klas staan, is dat je elk jaar opnieuw mag beginnen. Hoewel afscheid nemen aan het einde van het jaar niet altijd leuk is, na de zes weken zomervakantie begin je met een schone lei. Ieder jaar krijg je de kans om dingen weer een beetje anders aan te pakken, nieuwe ideeën uit te voeren en nieuwe dingen te leren.

De tips die ik hieronder geef zijn vooral bedoeld voor iedereen die voor het eerst een kleutergroep gaat draaien. Maar misschien staat er ook voor de ervaren kleuterleerkracht nog wel een bruikbaar tipje tussen.

Zo doe je dat!  

- Probeer of je ruim van te voren een leerlingenlijst kunt bemachtigen. Met de namen van de kinderen bij de hand, kun je alvast een heleboel lijsten en formulieren maken.

- Zorg dat je klassenmap op orde is. Veel scholen maken afspraken over de inhoud van klassenmap. Deze is dan voor iedere klas hetzelfde. Zorg dus dat je op de hoogte bent van hoe dit op jouw school geregeld is.

- Naast de klassenmap moet natuurlijk ook de leerlingenmap in orde zijn.

- Schrijf van te voren alle naamkaartjes e.d. In mijn groep heeft elk kind een eigen naamkaartje, een eigen laatje, een eigen kapstok, een eigen luizencape, een eigen kaartje voor het kiesbord en een “helpende hand kaartje”. Deze laatste hang ik op als het betreffende kind aan de beurt is. Voor elk kind moet ik dus zorgen dat al deze zaken in orde zijn.

- Het kan altijd voorkomen dat er op de eerste dag een kind voor je neus staat dat op het laatste moment is ingeschreven en dus nog niet op de lijst stond. Zorg dat je op de eerste dag lege naamkaartjes e.d. klaar hebt liggen zodat je alles voor deze kinderen ook nog snel even in orde kunt maken. Zij moeten zich natuurlijk net zo welkom voelen als de anderen.

- Stel je regels op. Bedenk voor jezelf wat jij belangrijk vindt. Welk gedrag je wenst te zien (dat is beter dan aan te geven welk gedrag je niet wenst te zien). Bedenk ook wat de consequenties zullen zijn bij ongewenst gedrag. Zorg dat je de regels duidelijk communiceert naar de kinderen toe, maar… overlaad ze niet meteen de eerste dag met allemaal regeltjes en afspraken. Oftewel, ga niet je hele lijst voorlezen aan de kinderen. Er moet al genoeg worden opgeslagen in de kleine koppies. Wees wel duidelijk en pas een regel meteen toe als zich een situatie voordoet waarop deze regel van toepassing is. Denk niet “dat komt wel”. De basis moet aan het begin van het jaar meteen gelegd worden. Daar heb je de rest van het jaar profijt van.

- Maak een rooster. Bedenk hierbij welke zaken vast staan. Wanneer is er gym? Zijn er gezette tijden voor het buitenspelen? Zijn er lessen van vakleerkrachten? Hoeveel aandacht ga je besteden aan taal, rekenen, sociale en emotionele ontwikkeling, enz.? Hoe lang duurt de speelwerkles? Hoe begin je de dag? Spelinloop? In de kring? Bedenk ook de gezellige dingen die je regelmatig met de klas wilt doen. Koken, bakken, thee drinken, wandelingen maken. Plan niet te strak. Kleuteronderwijs betekent ook flexibel zijn.

- Maak dagritmekaarten. Deze bieden rust en structuur.

- Natuurlijk: richt je lokaal in! Welke hoeken wil je plekje geven in de klas? Wat komt waar? Wil je werken met een vaste of “flexibele” kring? Krijgt elk kind een eigen stoel? Zie ook: hoeken en meer.

- Schrijf je eigen “routine”. Hoe ziet de ochtendkring eruit? Hoe vier je een verjaardag? Hoe organiseer je de speelwerkles en het opruimen? Enz. Door voor jezelf ieder stapje uit te denken en op te schrijven kom je er snel achter of er nog iets is waarvoor je nog wat moeten regelen. Daarbij is een dergelijke routine ook heel handig voor invallers. Klik hier voor mijn routine.

- Plan de eerste week! Volg in de eerste week zo snel mogelijk het “gewone” rooster.

- Zorg dat alle materialen op orde zijn. De lijmpotjes gevuld, de potloden geslepen, voldoende papier in de kast, verfpotjes gevuld.

- Zorg er de eerste week voor dat de kinderen jou goed leren kennen. Jij weet al van alles over hen. Van inschrijfformulieren, overdrachten enz. Maar zij kennen jou nog niet. Neem dingen van thuis mee, vertel over jezelf. Wat is je lievelingskleur, hoe heet je huisdier. Toon ook interesse in de kinderen. Speel de eerste dagen regelmatig spelletjes om elkaar beter te leren kennen.

- Zorg dat je weet wat je moet doen in noodsituaties! Zorg dat je bekend bent met het ontruimingsplan en zorg dat er een recente leerlingenlijst bij de klasdeur en de nooduitgang (extra deur, raam) hangt, zodat je die meteen mee kunt pakken in geval van nood. Wie heeft er op school een EHBO-diploma? En waar staat de EHBO-doos? Het is handig als je weet bij wie je moet zijn als er iets gebeurt. Zorg ook voor een eigen voorraadje pleisters, blauwe plekken zalf, washandjes en schone (onder)broeken voor kleine ongelukjes.

- Laat de kinderen meteen de eerste dag merken dat je begrijpt dat het een spannende dag is. Ik begin de eerste dag (nadat de kinderen allemaal rustig binnen zijn gekomen en even met ouders de klas rond hebben gelopen) met een prentenboek over de eerste schooldag. Er zijn heel wat leuke en mooie boeken gemaakt over dit onderwerp. Voor veel kinderen is het gevoel van spanning op de eerste schooldag herkenbaar en zo geef je meteen aan dit gevoel te begrijpen.

- Zorg dat iedereen zich in de klas welkom voelt. Schrijf de namen van de kinderen op en hang ze op de deur of op het prikbord. Geef elk kind een hand en een compliment! Maak de eerste dagen foto’s van iedereen. Denk ook aan de ouders. Zeker voor de ouders van de nieuwe kleuters is de eerste schooldag een spannende dag. Hun kind gaat voor het eerst naar school! Maak even een praatje met de ouders. Vraag hierbij meteen naar mobiele nummers e.d. Zijn er nog dingen die jij over hun kind moet weten? Een leuk extraatje is een klein cadeautje voor de ouders.

- Maak het lokaal zo snel mogelijk van iedereen. In de vakantie is het lokaal jouw lokaal geworden. Jij hebt alles ingericht en alles een plekje gegeven. Maar het moet jullie lokaal worden. Ga zo snel mogelijk aan het knutselen met de kinderen. Zorg dat hun werk op een waardige manier gepresenteerd wordt. Geef de foto’s van de kinderen nog de eerste week een plekje. In mijn groep heb ik over twee muren fotolijstjes staan. Elk kind een eigen lijstje. Maar er zijn nog meer dingen die je met de foto’s kunt doen. Maak er een collage van of verwerk ze in een verjaardagskalender. De gymmeester is ook elk jaar erg blij dat ik foto’s van de kinderen heb en ik maak een lijst met foto en naam voor in mijn map.

- Maak de kinderen bekend met de school. Geef een rondleiding door de klas, de gang en misschien mogen jullie wel even binnenlopen bij een hogere klas of de directie. Overleg dit wel eerst even met je collega's. Zij zijn tenslotte ook net begonnen. Sla tijdens de rondleiding vooral de toiletten niet over!

- Raak niet in paniek als je merkt dat je iets vergeten bent of als dingen niet lopen zoals je had gedacht. Het is niet het einde van de wereld en het meeste is wel weer recht te zetten. Daarbij, fouten maken mag. Geef ook naar de kinderen toe dat je iets bent vergeten of dat je iets fout hebt gedaan.

- Kijk ook eens bij mijn ideetjes voor "de eerste dag".